Prompt Nasıl Yazılır? ChatGPT ve Claude İçin Rehber

Görev, bağlam, çıktı: iskelet nasıl görünür?

En kullanışlı iskelet üç bölümdür. Görev: ne yapılacak. Bağlam: model bunu yaparken neyi bilmeli. Çıktı: sonuç nasıl görünmeli. Bölümleri başlıklarla ya da boş satırlarla ayırmak, uzun promptlarda modelin neyin talimat neyin malzeme olduğunu karıştırmasını önler. OpenAI de Markdown başlıklarını ve belgeleri sarmak için etiketleri önerir.

Örnek: ‘Görev: Aşağıdaki müşteri yorumlarını üç temaya ayır ve her temaya bir başlık ver. Bağlam: Küçük bir kahve kavurma işletmesiyiz; yorumlar son üç ayın e-ticaret sitemizden. Amacımız ürün sayfalarını iyileştirmek. Çıktı: Tema adı, kısa açıklama ve her temadan iki örnek yorum içeren bir tablo; Türkçe, sade dil. Yorumlar: [yapıştırın]’.

Prompt mühendisliği nedir?

Prompt mühendisliği, bir dil modelinden istediğiniz sonucu tutarlı biçimde almak için talimatı tasarlama, deneme ve iyileştirme işidir. Anthropic ve OpenAI’nin dokümanlarında bu iş tek bir sihirli cümle değil, net talimat, bağlam, örnek, yapı ve test döngüsü olarak anlatılır.

Günlük işte prompt mühendisliği, bu rehberdeki altı adımın kendisidir. Aynı promptu birden çok girdiyle denemek ve sonucu ölçmek, onu tek seferlik bir sohbetten tekrar kullanılabilir bir araca çevirir.

Rol vermek işe yarar mı?

Evet, ama rol tek başına yetmez. ‘Deneyimli bir B2B satış yöneticisi gibi davran’ demek tonu ve bakış açısını belirler; Anthropic de rolün davranışı odakladığını, tek cümlenin bile fark yarattığını belirtir. Ancak rolün altına görevi, bağlamı ve çıktıyı yazmazsanız, sonuç yine genel kalır.

Rolü işinize göre seçin: bir metni eleştirtmek için ‘titiz bir editör’, bir teklifi zorlamak için ‘ikna edilmesi zor bir satın alma müdürü’ rolü verebilirsiniz. Böyle ‘karşı taraf’ rolleri, kendi metninizdeki zayıf noktaları görmenin hızlı bir yoludur.

Few-shot prompt nedir?

Few-shot prompt, talimatın yanına birkaç çözülmüş örnek koymaktır: ‘Şu yorum olumlu, şu olumsuz; şimdi bunu sınıflandır’ gibi. Örneksiz istek zero-shot, tek örnekli istek one-shot diye anılır. Model örneklerin biçimini ve ölçütünü taklit eder.

Örnekler birbirine fazla benzerse model onların tesadüfi ortak yanını da kopyalar; bu yüzden farklı durumları kapsayan örnekler seçin ve talimattan etiketle ayırın. Anthropic’in önerdiği üç ila beş örnek, çoğu iş için yeterlidir.

Girişimci ve pazarlamacı için hazır örnekler

İçerik: ‘[Ürün] için LinkedIn gönderisi yaz. Okur: [sektör]de çalışan [unvan]. Ana mesaj: [tek cümle]. Ton: samimi ama abartısız. 120 kelimeyi geçme, sonda tek bir soru sor. İki farklı açılış cümlesiyle iki versiyon ver.’ Daha fazla yöntem için içerikle büyüme rehberine bakın.

Satış: ‘Aşağıda potansiyel müşterinin web sitesinden aldığım bilgiler var. Bu şirketin [ürünümüz] ile çözebileceği üç olası sorunu sırala; her biri için sitedeki hangi ifadeye dayandığını yaz. Tahmin ettiğin yerleri “tahmin” diye işaretle.’ İlk müşteriye ulaşma sürecinin tamamı için ilk müşteriyi bulmak rehberine bakabilirsiniz.

Toplantı: ‘Aşağıdaki toplantı notlarından alınan kararları, sorumlu kişi ve tarihle birlikte bir tabloya dök. Notlarda sorumlusu belli olmayan işleri ayrı bir listede göster; tahmin etme.’

Uzunluk ve biçim nasıl kontrol edilir?

‘Kısa yaz’ belirsizdir; ‘en fazla 80 kelime’ ya da ‘beş madde, her biri tek cümle’ nettir. Biçimi de aynı netlikte isteyin: başlıklar, tablo sütunları, sıralama ölçütü. Promptunuzun kendisi de çıktıyı etkiler; Anthropic, promptta kullandığınız biçimin cevabın biçimine yansıyabileceğini not eder. Düz metin istiyorsanız promptu da düz metinle yazmak işe yarar.

Çıktıyı başka bir yere aktaracaksanız, örneğin bir tabloya ya da otomasyon akışına, alan adlarını ve sırasını tam olarak verin. Bu, ileride no-code AI otomasyonu kurarken de işinizi kolaylaştırır.

Uzun belgelerle çalışırken nelere dikkat etmeli?

Rapor, sözleşme ya da uzun transkript gibi malzemeyi promptun başına, talimatı ve sorunuzu sonuna koyun. Anthropic bu sıralamanın sonuçları iyileştirdiğini söyler; OpenAI’nin GPT-4.1 rehberi de çok uzun bağlamda talimatı hem başa hem sona yazmanın iyi çalıştığını belirtir.

Birden fazla belge veriyorsanız her birini adı ve kaynağıyla etiketleyin. Modelden önce ilgili bölümleri alıntılamasını istemek, cevabın belgede gerçekten olup olmadığını kontrol etmenizi kolaylaştırır.

Model uydurursa ne yapmalı?

Dil modelleri emin olmadıkları yerde de akıcı cevap üretebilir. Bunu azaltmanın yolu, modele ‘bilmiyorum’ deme izni vermek ve kaynağa bağlamaktır: ‘Yalnızca aşağıdaki metne dayan; metinde yoksa “metinde yok” yaz.’ Rakam, tarih, mevzuat ve kişi adlarını her zaman özgün kaynaktan kendiniz kontrol edin.

Bir cevaptan şüphelenirseniz aynı soruyu yeni bir sohbette, farklı bir ifadeyle sorun ya da modelden kendi cevabındaki zayıf noktaları listelemesini isteyin. Bu yöntemler hatayı yakalamaya yardım eder, ama doğrulamanın yerini tutmaz.

Prompta hangi bilgileri yazmamalısınız? (KVKK)

Müşteri adı, telefon, e-posta, T.C. kimlik numarası, sağlık bilgisi, sözleşme taraflarının kimliği veya çalışan verisi gibi kişisel verileri genel amaçlı bir AI sohbetine yapıştırmadan önce durun. 6698 sayılı KVKK’nın yükümlülükleri AI araçları için de geçerlidir ve verinin yurt dışındaki bir sunucuya gitmesi ayrıca değerlendirme gerektirebilir. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun Kasım 2025’te yayımladığı Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi, gerçekten anonim hâle getirilmiş verinin kural olarak Kanun kapsamı dışında kaldığını, ama anonimliğin nesnel ölçütlerle gösterilmesi gerektiğini belirtir. İsimleri ‘Müşteri A’ gibi etiketlerle değiştirmek riski azaltır; diğer ayrıntılar kişiyi hâlâ belli ediyorsa veri kişisel veri olmaya devam eder.

Kullandığınız hizmetin veri ayarlarını da kontrol edin. Örneğin Anthropic’in gizlilik sayfasına göre bireysel Claude planlarında sohbetlerin model geliştirmede kullanılıp kullanılmayacağı gizlilik ayarlarından seçilir; iş planları ayrı koşullara tabidir. Ayarlar ve koşullar değişebildiği için her sağlayıcının güncel sayfasına bakın ve şirketiniz için yazılı bir AI kullanım kuralı belirleyin. Bu bölüm genel bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir.

Kendi prompt kütüphanenizi nasıl kurarsınız?

İşe yarayan her promptu bir kez yazıp tekrar kullanın. Basit bir doküman ya da tablo yeterlidir: her kayıt için ad, ne zaman kullanılacağı, ne sonuç verdiği, prompt metni ve değiştirilecek boşluklar ([ürün], [okur], [ton] gibi). Boşlukları köşeli parantezle işaretlemek, promptu başkasının da doldurabilmesini sağlar.

Kütüphaneyi iş türüne göre ayırın: içerik, satış, araştırma, analiz, toplantı. Ayda bir gözden geçirin; kullanılmayanları silin, sık düzelttiğiniz promptları güncelleyin. Bu rehberin indirme bölümündeki PDF böyle bir kütüphanenin başlangıç sürümüdür; diğer Atölye dosyaları şablon kütüphanesinde.

Prompt, skill ve agent arasındaki fark nedir?

Prompt tek bir konuşmadaki talimattır. Aynı promptu sık kullanıyorsanız onu bir skill’e dönüştürebilirsiniz; skill, asistanın gerektiğinde kendisi yüklediği kalıcı bir talimat paketidir. Ayrıntılar için AI skill’leriyle çalışmak rehberine bakın.

Agent ise hedef verildiğinde araç kullanarak birden fazla adımı kendi yürüten bir sistemdir. İyi prompt yazmak, agent’lara iş tarif etmenin de temelidir; ne zaman agent gerektiğini AI agent nedir rehberinde anlatıyoruz.

ChatGPT ve Claude için farklı prompt mu yazmalı?

Temel ilkeler aynıdır: açıklık, bağlam, örnek, yapı ve doğrulama. Farklar daha çok ayrıntıda ve model sürümlerindedir. Örneğin OpenAI, GPT-4.1’in talimatları öncekilere göre daha harfi harfine izlediğini yazar; bu yüzden istemediğiniz bir davranışı tek ve net bir cümleyle düzeltmek çoğu zaman yeterlidir.

Modeller sık güncellendiği için ‘şu model şunu daha iyi yapar’ türünden genellemelere güvenmeyin. Önemli bir promptu kullandığınız modelde birkaç girdiyle deneyin ve model değiştiğinde yeniden test edin.

Büyük harf, tehdit veya ödül vaadi işe yarar mı?

Bunlara gerek yok. OpenAI’nin GPT-4.1 rehberi, büyük harfli ya da teşvik içeren ifadelerin modelin talimatı aşırı uygulamasına yol açabileceğini, bu yüzden gerekmedikçe kullanılmamasını önerir. Bir talimat tutmuyorsa sesi yükseltmek yerine nedenini açıklayın, örnek ekleyin ya da talimatı daha görünür bir yere taşıyın.

Sık yapılan hatalar

Tek kelimelik istekler (‘slogan yaz’; arama ve AI asistanları için içerik yazıyorsanız SEO ve AI arama rehberine de bakın), birbirini çelişen talimatlar (‘kısa olsun ama her şeyi anlat’), bağlam vermeden ‘daha iyi yap’ demek ve ilk cevabı kontrol etmeden kullanmak en sık hatalardır. Bir de her seferinde sıfırdan yazmak: iyi bir promptu kaydetmemek, aynı emeği tekrar tekrar harcamak demektir.

Promptu yazdıktan sonra kendinize sorun: Bu metni işi hiç bilmeyen bir meslektaşa verseydim, sormadan yapabilir miydi? Cevap hayırsa, eksik olan bilgi promptta da eksiktir.